· نوشته‌ی متین ملاپور
وقتی گوگل خودش جواب می‌ده: خلاصه‌های هوش مصنوعی و آینده‌ی کلیک‌ها
خلاصه‌های هوش مصنوعی گوگل دارن کلیک‌ها رو قبل از رسیدن به سایت‌ها می‌خورن؛ داده‌های تازه نشون می‌ده این قضیه چقدر جدیه و حالا باید چیکار کرد.
فرض کن یه چیزی رو توی گوگل سرچ می‌کنی. بالای صفحه یه باکس باز می‌شه که خودش کل جواب رو تمیز و مرتب نوشته؛ حتی دیگه لازم نیست روی هیچ لینکی کلیک کنی. این همون خلاصه‌های هوش مصنوعی گوگله که از ۲۰۲۴ بالای نتایج سرچ نشون داده می‌شه و طبق گزارش تازه‌ی The Verge، داره رابطه‌ی گوگل با همه‌ی سایت‌های دنیا رو از پایه عوض می‌کنه. راستش رو بخوای برای من خیلی شخصیه؛ چون همین چند روز پیش داشتم سایت خودم رو برای سرچ مرتب می‌کردم که این خبر چسبید به دستم!
خلاصه‌های هوش مصنوعی دقیقاً چیکار می‌کنه؟
ساده بگم: گوگل به جای اینکه فقط ده تا لینک آبی جلوت بذاره، بالای نتایج یه خلاصه‌ی آماده نشون می‌ده که خودش از چند تا سایت خونده و جمع‌بندی کرده. لینک منبع‌ها رو هم زیرش می‌ذاره، ولی هیچ تضمینی نیست که کسی بره سراغشون. جالبه بدونیم این خلاصه‌ها بی‌خط و نشون نیستن؛ توی سرچ‌های کوتاه دو سه کلمه‌ای کم ظاهر می‌شن، ولی به محض اینکه سرچت مفصل‌تر می‌شه، احتمالش خیلی بالا می‌ره. یعنی دقیقاً وقتی دنبال یه جواب واقعی و کامل هستی، گوگل خودش جوابت رو می‌ده و کار تمومه.
خب عددها چی می‌گن؟
اینجاست که ماجرا جدی می‌شه. مرکز پژوهشی Pew رفتار ۹۰۰ کاربر رو توی حدود ۶۹ هزار سرچ گوگل بررسی کرده: وقتی خلاصه‌ی هوش مصنوعی بالای صفحه بود، فقط توی ۸٪ مواقع کاربر روی نتایج معمولی کلیک کرد؛ بدون خلاصه این عدد ۱۵٪ بود. جالب‌تر اینکه فقط ۱٪ رفتن و روی لینک‌های داخل خود خلاصه کلیک کردن! یعنی نه کاربر می‌ره سایت، نه حتی منبع‌ها رو باز می‌کنه. یه مطالعه‌ی دیگه روی ۳۰۰ هزار کلمه‌کلیدی هم نشون داد حتی صفحه‌ی رتبه‌یک، وقتی خلاصه بالاش هست، حدود ۵۸٪ از کلیک‌هاشو از دست می‌ده. انجمن ناشران دیجیتال امریکا هم می‌گه اعضاش بین ۱ تا ۲۵٪ افت ترافیک از گوگل داشتن. این دیگه خرده‌ریزی نیست، یه تغییر بزرگه.
چرا واسه سایت‌های کوچیک جدی‌تره؟
سایت‌های خبری بزرگ حداقل برند دارن و بخش زیادی از مخاطبشون مستقیم میاد سراغشون. ولی کسب‌وکارهای خرد و سایت‌های کوچیک که همه‌ی امیدشون همون نتایج سرچه، ضربه‌شون خیلی محسوس‌تره. من که خودم نرم‌افزار برای کسب‌وکارهای کوچیک می‌سازم — مثل ماجرای کافی‌نت ۲۴ یا داستان آدا — این موضوع برام یعنی مشتری‌هایی که یه روزی از گوگل می‌رسیدن، حالا ممکنه اصلاً از صفحه‌ی نتایج رد بشن بدون اینکه سایت هیچ‌کی رو ببینن. برای همینه که وقتی حرف سئو پیش میاد، دیگه فقط رتبه‌ی لینک اون بالا نیست که مهمه.
خب حالا باید چیکار کرد؟
ترسوندن نبود؛ بیا سراغ راهش. وقتی ۸۸٪ این خلاصه‌ها به سه منبع یا بیشتر استناد می‌کنن، یعنی جایگاه جدید اینه که «منبعِ قابل استناد» باشی، نه فقط یه لینک رتبه‌ی دهم. چند تا کار واقعی که خودم هم باورشون دارم: محتوایی بنویس که خلاصه‌شدنی نباشه — تجربه‌ی اول‌دست، داده و عدد خودت، ابزار و راهنمای قدم‌به‌قدم. سایتت رو برای ربات‌های هوش مصنوعی هم خوانا کنه که راحت بفهمن تو کی هستی و چی بلدی. و به جای رقابت روی عبارت‌های کلی و شلوغ، سراغ جواب‌های دقیق و تخصصی برو که از گنجایش یه باکس کوچیک بیرون می‌زنن. اگه دوست داری ببینی هوش مصنوعی داره چطور کم‌کم همه‌جا رو می‌گیره، پست قبلی‌ام درباره‌ی ایجنت‌هایی که توی پیام‌رسان‌ها زندگی می‌کنن رو هم بخون.
راستش من نگاهم به این قضیه دوتاییه: یه کم ترسیدم چون بازی برای همه سخت‌تر شده، یه کم هم ذوق کردم چون آخر این ماجرا سایت‌های خوش‌محتوا برنده‌ان. حالا تو بگو؛ آخرین باری که یه چیزی رو توی گوگل سرچ کردی و تا آخرش رفت پایین و روی لینک کلیک کرد، کی بود؟ برای من خود خلاصه‌ها انقدر خوب شدن که کم پیش میاد!